Monday, September 7, 2026

In Memoria Monsenhor Martinho da Costa Lopes no Bispo Dom Alberto Ricardo da Silva

๐ˆ๐ง ๐ฆ๐ž๐ฆ๐จ๐ซ๐ข๐š ๐Œ๐จ๐ง๐ฌ๐ž๐ง๐ก๐จ๐ซ ๐Œ๐š๐ซ๐ญ๐ข๐ง๐ก๐จ ๐๐š ๐‚๐จ๐ฌ๐ญ๐š ๐‹๐จ๐ฉ๐ž๐ฌ ๐ง๐จ ๐๐ข๐ฌ๐ฉ๐จ ๐ƒ๐จ๐ฆ ๐€๐ฅ๐›๐ž๐ซ๐ญ๐จ ๐‘๐ข๐œ๐š๐ซ๐๐จ ๐๐š ๐’๐ข๐ฅ๐ฏ๐š


๐‘ญ๐’๐’•๐’: ๐‘ด๐’Š๐’Œ๐’Š๐’ ๐‘ด๐’๐’๐’‹๐’–

๐Œ๐จ๐ง๐ฌ๐ž๐ง๐ก๐จ๐ซ ๐Œ๐š๐ซ๐ญ๐ข๐ง๐ก๐จ ๐๐š ๐‚๐จ๐ฌ๐ญ๐š ๐‹๐จ๐ฉ๐ž๐ฌ ๐ง๐จ ๐ฆ๐จ๐ฏ๐ข๐ฆ๐ž๐ง๐ญ๐ฎ ๐ฌ๐จ๐ฅ๐ข๐๐š๐ซ๐ข๐๐š๐๐ž ๐‰๐š๐ฉ๐š๐ฎ๐ง
Iha istรณria luta povu Timor-Leste ba liberdade no dignidade umanu, Monsenhor Martinho da Costa Lopes iha fatin ida ne’ebรฉ importante tebes. Nia la’os de’it nu’udar lider igreja, maibรฉ sai lian ba povu Timoroan sira ne’ebรฉ sofrimentu no injustisa halo sira laiha oportunidade atu koalia.

Durante okupasaun Indonรฉzia, Mons. Martinho vizita komunidade oin-oin. Nia fo hatene direitamente ba ema hotu kona-ba sofrimentu povo nian, no denunsia violasaun direitus umanus ne'ebe akontese iha Timor-Leste.

Iha Japaun nia lian sai ponte ba solidaridade. Iha tinan 1986 movimentu solidaridade Japaun ba Timor-Leste hetan forsa, tanba Mons. Martinho halo viagem ba Japaun hodi partisiapa iha enkontru no koalia kona-ba situasaun Timor-Leste. Iha turnรฉ ne’e nia vizita sidade balu, nia fahe testemuรฑu kona-ba okupasaun no realidade povo Timoroan hamutuk ho Mimi Ferreira ne'beรฉ sira konvite husi Darwin, Australia (foto 1).

Vizita no testemuรฑu hirak ne’e ajuda hametin konsiensia iha sosiedade sivil Japaun. Ativista sira, akademiku, Igreja, estudante no ema sira ne’ebรฉ solidariza iha Timor-Leste kontinua buka dalan atu hato’o asuntu Timor-Leste ba pรบbliku no ba lideransa polรญtika.

Impaktu ida ne’ebe importante mak Vizita Mons. Lopes ajuda harii grupu parlamenter multipartidariu iha Japaun ne’ebรฉ inklui parlamentar nain 72, Diet Members Forum on East Timor. Ida ne’e hatudu katak solidaridade la para de’it iha nivel sosiedade sรญvil, maibe tama mรณs ba nivel polรญtiku. Sekretariu-jeral husi grupu parlamentar mak Satsuki Eda (foto 2), ne'ebe halo vizita ofisial ba Timor-Leste nu'udar Presidente Senadu iha tinan 2008 no mensiona responsibilidade estadu Japaun ba sofrimentu povu Timor oan durante Funu Mundial Daruak.
Mons. Martinho la’os mesak mak harii movimentu soliedaridade Japaun. Movimentu ne’e hetan kontribuisaun husi ativista no ema Japaun barak. Maibรฉ nia prezensa no testemuรฑu kona-ba realidade Timor-Leste sai parte importante husi prosesu ne’ebรฉ ajuda liga luta povo Timor oan ho soliedaridade internasionรกl iha Japaun.
Husi Timor-Leste ba Japaun, husi testemuรฑu ba solidaridade, husi solidaridade ba esperansa. Legadu Mons. Martinho hanorin ita katak bainhira injustisa akontese, lian ida bele sai ponte; testemuรฑu ida bele hamosu konsiรฉnsia; no solidaridade entre povu sira bele fo forsa ba luta ba dignidade no liberdade.

๐๐ข๐ฌ๐ฉ๐จ ๐ƒ๐จ๐ฆ ๐€๐ฅ๐›๐ž๐ซ๐ญ๐จ ๐‘๐ข๐œ๐š๐ซ๐๐จ ๐๐š ๐’๐ข๐ฅ๐ฏ๐š ๐ฅ๐จ๐ค๐ž ๐€๐ฎ๐รฉ๐ง๐ฌ๐ข๐š ๐รบ๐›๐ฅ๐ข๐ค๐š, “ ๐๐ฎ๐ค๐š ๐ก๐š๐ญ๐ž๐ง๐ž ๐ˆ๐ฌ๐ญรณ๐ซ๐ข๐š ๐‰๐ฎ๐ ๐ฎ๐ง-๐ˆ๐š๐ง๐Ÿ๐ฎ ๐ข๐ก๐š ๐“๐ข๐ฆ๐จ๐ซ-๐‹๐ž๐ฌ๐ญ๐ž”

Audรฉnsia Pรบblika ida ne’e akontese iha Dili durante loron rua, 6-7 Janeiru 2006, organiza husi HAK hamutuk ho Koligasaun Japaun ba Timor–Leste. Audรฉnsia Pรบblika ne’e eventu primeiru iha Timor-Leste atu rona diretamente testemuรฑu husi sobrevivente sira ne’ebe sai vitima sistema eskravidaun seksual durante Funu Mundial Daruak.
Bispo Dom Alberto Recardo da Silva loke Audรฉnsia Pรบblika ida ne’e no hato’o mensajen katak importante teb-tebes atu hatene ita nia istรณria rasik no komprende sofrimentu sobrivivente sira ne’ebรฉ to’o agora seidauk simu atensaun natoon (foto 3)

๐Œ๐ž๐ฆรณ๐ซ๐ข๐š ๐ง๐š๐Ÿ๐š๐ญ๐ข๐ง ๐ฆ๐จ๐ซ๐ข๐ฌ. ๐’๐จ๐ฅ๐ข๐๐š๐ซ๐ข๐๐š๐๐ž ๐ง๐š๐Ÿ๐š๐ญ๐ข๐ง ๐ก๐š๐ฆ๐ซ๐ข๐ค.
๐‹๐ฎ๐ญ๐š ๐›๐š ๐๐ข๐ ๐ง๐ข๐๐š๐๐ž ๐ง๐จ ๐๐ข๐ซ๐ž๐ข๐ญ๐ฎ๐ฌ ๐ฎ๐ฆ๐š๐ง๐ฎ๐ฌ ๐ค๐จ๐ง๐ญ๐ข๐ง๐ฎ๐š

#MonsMartinhoDaCostaLopes
#DomAlbertoRicardodaSilva
#TimorLeste
#SolidaridadeJapaun
#DiretusUmanus
#MemoriaIstรณria
#TimorLesteJapaunSolidarity
#JugunIanfuTimorLeste
#KoligasaunJapaunbaTimorLeste

HAK

Author & Editor

Komentariu

0 comments:

Post a Comment